Xác suất 68% chứng khoán Mỹ sẽ tăng đến cuối năm – Canh bạc đáng chơi hay rủi ro quá lớn?

Bài viết này sẽ cho bạn biết vì sao khả năng thị trường tăng đến cuối năm gần như cố định ở mức 68%, mối liên hệ kỳ lạ giữa xác suất này với lịch sử chứng khoán Mỹ, và lý do ngay cả khi nắm giữ dài hạn, bạn vẫn không thể trốn khỏi rủi ro.

Có tới 2 trên 3 khả năng thị trường chứng khoán Mỹ sẽ cao hơn vào ngày 31/12 so với hiện tại. Điều này đúng với cả Dow Jones Industrial Average, S&P 500 và Nasdaq Composite.

Bạn có thể nghĩ rằng “1/3 khả năng thua lỗ là quá nhiều” và quyết định đứng ngoài thị trường. Nhưng nếu bạn chờ đến khi xác suất này cao hơn, thì… sẽ phải đợi mãi. Thực tế, khả năng thị trường tăng trong bất kỳ khoảng 6 tháng nào hầu như không bị ảnh hưởng bởi điều kiện thị trường ở thời điểm đó.

Ghi chú chuyên ngành:

• Dow Jones Industrial Average (DJIA): chỉ số gồm 30 cổ phiếu bluechip hàng đầu Mỹ.

• S&P 500: chỉ số gồm 500 công ty vốn hóa lớn niêm yết tại Mỹ, được xem là thước đo “chuẩn” của thị trường.

• Nasdaq Composite: chỉ số đại diện cho hơn 3.000 cổ phiếu niêm yết trên sàn Nasdaq, nhiều trong số đó thuộc ngành công nghệ.

Biểu đồ nghiên cứu cho thấy: kể từ cuối thế kỷ 19, tỷ lệ Dow Jones tăng từ ngày 1/7 đến 31/12 hầu như luôn quanh 68%, bất kể điều kiện tiền đề nào hiện tại. Không yếu tố nào trong số đó đạt được mức ý nghĩa thống kê 95% – tiêu chuẩn mà các nhà thống kê thường dùng để xác nhận một xu hướng thực sự.

Tôi chọn Dow vì dữ liệu lịch sử dài nhất, nhưng khi áp dụng với S&P 500 (từ năm 1928) và Nasdaq Composite (từ năm 1971), kết quả vẫn tương tự: lần lượt 68% và 68,5%.

Nói cách khác, dựa trên lịch sử, “cược tốt nhất” hiện tại là 68% thị trường sẽ cao hơn vào cuối năm.

[Tỷ lệ nghiêng về phía bạn?]
Các nhà hoạch định tài chính thường nói rằng rủi ro giảm nếu bạn nắm giữ cổ phiếu lâu hơn 6 tháng. Đúng là nếu kéo dài thời gian, xác suất thua lỗ giảm mạnh, và nếu nắm giữ vài thập kỷ kèm tái đầu tư cổ tức, nhà đầu tư chưa bao giờ mất tiền (tính theo danh nghĩa).

Nhưng có hai “cái bẫy” lớn:

1. Không ai đảm bảo tương lai sẽ giống quá khứ. Thị trường Mỹ vượt trội so với hầu hết các thị trường khác, nhưng nhiều quốc gia từng chứng kiến chứng khoán sụp đổ và nhà đầu tư mất trắng. Nhật Bản là ví dụ điển hình – sau đỉnh năm 1989, thị trường mất hơn 30 năm mới vượt lại mức đó.

2. Lạm phát bào mòn lợi nhuận. Nếu xét theo giá trị thực (đã loại trừ lạm phát), lợi thế của việc nắm giữ dài hạn giảm đáng kể. Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng, vì lạm phát dài hạn có thể “ăn” một phần lớn lợi nhuận tích lũy.

Ghi chú chuyên ngành:

• Lợi nhuận danh nghĩa (nominal return): lợi nhuận chưa điều chỉnh theo lạm phát.

• Lợi nhuận thực (real return): lợi nhuận đã điều chỉnh lạm phát, phản ánh sức mua thực tế.

[Chứng khoán trong siêu dài hạn]
Một cách để thấy tầm quan trọng của “lợi nhuận thực” là so sánh cổ phiếu với trái phiếu. Giáo sư Edward McQuarrie (ĐH Santa Clara) đã tính toán dữ liệu từ năm 1794 và phát hiện: dù nắm giữ bao lâu, tỷ lệ cổ phiếu vượt trái phiếu cũng không bao giờ vượt quá 68% – trùng khớp một cách kỳ lạ với tỷ lệ thắng trong chu kỳ 6 tháng nói trên.

[Kết luận]
Bạn nhìn con số 68% này như thế nào?

• “Ly nước nửa đầy”: thị trường, dù rủi ro, vẫn mang lại nhiều hơn lấy đi từ nhà đầu tư.

• “Ly nước nửa vơi”: luôn tồn tại 1/3 khả năng mất tiền – ngắn hạn mất danh nghĩa, dài hạn mất sức mua thực.

Dù bạn chọn cách nhìn nào, một điều chắc chắn: không có con đường nào thoát khỏi rủi ro.